Podziel się:

Choć codziennie spacerujemy po ulicach naszego miasta, tak naprawdę nie zdajemy sobie sprawy jak bogata jest jego przeszłość. Pożary, najazdy Tatarów czy wizyty wpływowych osobistości to tylko niektóre wydarzenia z jego barwnej 6000 letniej historii. W naszym cyklu będziemy przybliżać szczegóły wydarzeń, które miały miejsce na krośnieńskiej ziemi. Co dwa tygodnie zapraszamy więc na podróże szlakami naszych przodków.

Foto: krosno.pl

Charakterystyka miasta.

Pogórze Karpackie, to kraina łagodnych wzniesień, malowniczych dolin, jarów i wąwozów gdzieniegdzie pokrytych lasami, górskich rzek i strumieni. W podkarpackim krajobrazie urzekają nas kwieciste łąki, długie zagony pól z rosnącymi na miedzach krzewami tarniny, gruszami i wierzbami, jak też zagajniki i dąbrowy pełne śpiewu ptaków. Równiny ciągnące się wzdłuż Sanu, Wisłoka i Jasiołki zamknięte są od południa zielonymi wzgórzami Beskidu Niskiego, od północy zaś –pasmem Pogórza Strzyżowsko-Dynowskiego.Na skraju, zwanego Kotliną Krośnieńską, rozłożyło się Krosno-ważny ośrodek przemysłowy tego regionu, a od 1975 r. stolica województwa krośnieńskiego. Miasto ma długą i bogatą historię. Jej początki sięgają XI wieku, kiedy to na obronnie położonym wzgórzu nad Wisłokiem założono rolniczą osadę. Już wtedy odgrywała ona znaczącą rolę, o czym świadczą badania archeologiczne. W okolicy odkryto m. in. Resztki obiektu sakralnego, liczne przedmioty codziennego użytku oraz ślady intensywnej działalności gospodarczej.

W 1282 r. książę krakowski-Leszek Czarny, nadał biskupowi lubelskiemu immunitet, w którym, wśród posiadłości biskupstwa, wymienione jest również Krosno-wówczas jeszcze wieś. W połowie XIV wieku Krosno przeszło w ręce Kazimierza Wielkiego otrzymało prawa miejskie na prawie magdeburskim. Król obdarzył miasto swoim herbem rodowym –Piastów Kujawskich (wizerunek przedstawiający po połowie orła i lawa).


Z 1367 r. pochodzi dokument potwierdzający sprzedaż wójtostwa w Krośnie na rzecz niejakiego Peszki z Tarnowa. W dokumencie tym określono m. in. prawa i obowiązki wójta, a także powinności osadników. W trosce o rozwój miasta król Kazimierz przyznał mu jednoroczną „wolniznę”, odstępując na ten czas od pobierania ustawowych świadczeń. Królowi temu zawdzięcza Krosno budowę murów obronnych, dzięki którym uzyskało warowny charakter.


Wiele dobrego doznało Krosno od króla Władysława Jagiełły. W latach 1399-1415 otrzymało od niego przywileje sprzyjające rozkwitowi handlu i rzemiosła. W 1413 r. w Krośnie istniały już dwie szkoły. O wysokim poziomie ówczesnej oświaty w mieście świadczyć może fakt, że w latach 1400-1600 na Akademii Krakowskiej studiowało 173 żaków rodem z Krosna. Krośnianie byli też profesorami tej słynnej uczelni. Syn burmistrza Proczlera – Paweł, został profesorem poetyki i pod imieniem Pawła z Krosna zajął poczesne miejsce w historii literatury oraz nauk humanistycznych.

W 1461 r. król Kazimierz Jagiellończyk wydał miastu zezwolenie na budowę wodociągów. Wodę pobierano z Lubatówki, której koryto przegrodzono specjalną tamą. Rowem doprowadzono wodę w rejon wzgórza miejskiego, skąd tłoczono ją dalej za pomocą urządzenia zwanego rurmusem. Następnie woda rozprowadzana była do poszczególnych części miasta rurociągami zbudowanymi z wydrążonych bali dębowych, łączonych metalowymi obręczami. Stary wodociąg przetrwał aż do początków XIX wieku.


W 1474 r. na Podkarpacie najechały wojska węgierskie dowodzone przez Tomasza Tarczaya. Napastnicy próbowali zdobyć Krosno, lecz zostali odparci. W odwecie doszczętnie spalili przedmieścia, szpital ubogich i kościół Świętego Ducha.

Wiek XVI to okres szczególnego rozkwitu Krosna. Liczba mieszkańców miasta dochodziła do 3 tys. Leżało ono przy ważnych szlakach handlowych, prowadzących nad Morze Czarne, na Węgry, Ruś Czerwoną i Śląsk. Było wówczas znaczącym ośrodkiem handlowym i rzemieślniczym. Odbywały się tu wielkie targi i jarmarki. Handlowano na nich winem węgierskim, składowanym w piwnicach kamienic otaczających rynek, suknem, piwem, zbożem i bydłem. W tym czasie pracowało w Krośnie około 250 rzemieślników zrzeszonych w 10 cechach. Otoczone podwójnymi murami z basztami, posiadało wiele pięknych budowli świeckich i sakralnych. Miasto przyciągało wielu artystów, zwłaszcza zaś przedstawicieli sztuk użytkowych, znakomitych architektów, snycerzy, rzeźbiarzy i malarzy. Im to właśnie zawdzięczają mieszczańskie kamienice bogaty wystrój, oni tworzyli renesansowe oblicze Krosna-miasta, które zyskało chlubne miano „małego Krakowa”. Nic dziwnego, że w wydanym w 1618 r. w Kolonii dziele „Miasta Świata” znalazł się także opis Krosna wzbogacony barwną ilustracją.

Cdn…

KROSNO - HISTORIA PRAWDZIWA (cz.4)

Kobiecy punkt widzenia

Grupa MoCarta w Krośnie

KROSNO – HISTORIA PRAWDZIWA (cz.3)

Nagroda dla PWSZ w Krośnie

Krośnieńska Akademia Młodych